คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์และสวัสดิการสังคม ม.หัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ

การจัดการความรู้
เรื่อง “การจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญของรายวิชาระดับจุลภาคและมัชฌิมภาค”
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์และสวัสดิการสังคม  หมาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ
วันที่ 18 พฤษภาคม 2554 เวลา 09.00-12.00  ณ ห้องประชุมคณะ

บทคัดย่อ
การจัดการความรู้ครั้งนี้มีเรื่องที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้อยู่ 2 ประเด็นคือการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ และการนำผลจากการอบรมสัมมนามาปรับปรุงการเรียนการสอน  การจัดการเรียนกาสอนที่เน้ผู้เรียนเป็นสำคัญที่จะส่งเสริมให้นักศึกษาปฏิบัติงานได้การเรียนรู้จากการปฏิบัติจริงน่าจะเป็นไปได้สูง ส่วนการนำผลการประชุม อบรมและสัมมนามาพัฒนาการเรียนการสอน ทั้งในรูปของการยกตัวอย่าง  และการนำมาให้นักศึกษาทดลองปฏิบัติ

ผศ.  โสภา  อ่อนโอภาส
          ผศ.โสภา เล่าประสบการณ์ที่ได้เรียนรู้จาการฝึกอบรมในหลายเรื่องในรอบปีที่ผ่านมา ทั้งในฐานะของผู้เข้ารับการอบรม และการเป็นทีมวิทยากร ดังนี้
          1. การเข้ารับการอบรม เรื่องศิลปะเพื่อศิลปะ ซึ่งเป็นเทคนิคการทำงานกลุ่มบำบัดที่เรียกว่า ศิลปะบำบัด โดยผู้ศึกษาคิดค้นเป็นแพทย์ ซึ่งผศ.โสภาได้เรียนรู้และสามารถนำความรู้มาใช้ได้จริงในการเยนการสอน  เพราะกระบวนการฝึกอบรมของหลักสูตรนี้ให้ผู้เข้ารับการอบรมฝึกทำจริงจากการคิดปัญหาและแก้ปัญหาผ่านกระบวนการกลุ่ม ขณะที่เข้าร่วมกระบวนการอาจารย์ได้คำตอบคำถามในใจของตนในเรื่องการสอนนักศึกษา หลังจากนั้นก็ได้มาค้นคว้าเพิ่มเติมทาง Internet โดยเฉพาะอย่างยิ่งระบบ you tube เรื่อง Human art for you และศึกษาจากแหล่งอื่นๆ เพิ่มเติม

          ผศ.โสภาได้นำความรู้และประสบการณ์ดังกล่าวข้างต้น  มาบูรณาการเข้ากับการเรียนการสอนวิชา   SW 2123 ทฤษฎีและการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์กลุ่มชน    นักศึกษาตอบรับด้านการเรียนรู้เป็นอย่างดี และเมื่อมีการพูดคุยในกลุ่มมีอาจารย์นิเทศงานในคณะได้เห็นนักศึกษานำประสบการณ์นี้ไปปรับใช้ในการฝึกงาน เช่น อาจารย์นุชนาฎ ยูฮันเงาะ พบว่า นักศึกษาฝึกภาคปฏิบัติ 1 ที่บ้านพักเด็กและครอบครัว การฝึกปฏิบัติงานของนักศึกษาแสดงให้เห็นว่านักศึกษามีความรู้เรื่องศิลปะบำบัด เขาสามารถประติดประต่อได้เร็ว  และเริ่มมีทักษะในการทำกลุ่มบำบัด และเป็นที่พอใจของอาจารย์ภาคสนาม  ผู้บันทึกการแลกเปลี่ยนครั้งนี้ขอให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่านักศึกษาที่เรียนรายวิชาชีพประเมินความพึงพอใจในกระบวนการสอนของอาจารย์ดีมาก ผศ.โสภา มีแผนการจัดการเรียนการสอนที่เน้นให้นักศึกษาเรียนรู้จากการปฏิบัติจริงมากขึ้น  โดยจะประสานความร่วมร่วมมือกับศูนย์บำบัดยาเสพติดของกรุงเทพมหานคร เช่น ศูนย์ 21 วัดธาตุทอง เป็นต้น

          2. การเรียนรู้จากการเป็นทีมวิทยากรร่วม  เรื่อง การจัดการรายกรณี ด้วยผศ.โสภา  ได้เรียนรู้และสะสมองค์ความรู้ เรื่องการจัดการรายกรณีมาอย่างต่อเนื่อง ในรอบปีที่ผ่านมาอาจารย์ได้มีส่วนร่วมการจัดฝึกอบรม เรื่องการจัดการรายกรณีในงานช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบความไม่สงบในภาคใต้  ทำให้ได้ความรู้และเทคนิคการทำงานที่ชัดเจนมากขึ้นจากเพื่อนร่วมทีมวิทยากร เช่น การประเมินครอบครัว Family Assessment  ซึ่งอาจารย์ได้พัฒนาจากเดิมที่อ่านหนังสือเรื่องนี้แล้วไม่เข้าใจ  แต่เมื่อได้เรียนรู้จากคุณณัฐวดี ซึ่งเป็นนักสังคมสงเคราะห์โรงพยาบาลศิริราช ซึ่งคุณณัฐวดีได้ผ่านการทำงานและการอบรมจากผู้เชี่ยวชาญชาวต่างประเทศ ด้านงานสังคมสงเคราะห์เฉพาะรายและกลุ่มชนมามากและมีความเชี่ยวชาญทางด้านนี้สูง  นักศึกษาของเรามีจุดอ่อนในการประเมินครอบครัว  จึงมีความคิดว่าเทคนิคการประเมินครอบครัวน่าจะเอาไว้ที่วิชากลุ่มสาขาครอบครัว และเน้นในวิชาสังคมสงเคราะห์เฉพาะรายและกลุ่มชนมากขึ้น

          นอกจากนี้ผศ.โสภา  ยังได้พัฒนาการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องด้วยการสมัครเป็นสมาชิก Group  Work online   ทำให้ได้ทราบความเคลื่อนไหวทางวิชาการ และได้เห็นการทำ action ผ่าน you  tube

อาจารย์ปัณณพัฒน์  วงศ์ประเสริฐสุข
          กล่าวว่าในคณะเราหากมีการช่วยเหลือกันในการศึกษาค้นคว้ามีสื่อการเรียนรู้ต่างๆ เอามาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน  และนำมาเป็นสื่อการสอนที่ทันสมัย นักศึกษาก็จะมีโอกาสเรียนรู้ในเทคนิค และองค์ความรู้ใหม่ๆ ได้ ผลการเรียนรู้ด้านเทคนิคที่ประเมินในช่วงเรียนอาจจะวัดได้ยากเพราะจะสามารถวัดได้เพียงความรู้ ส่วนเทคนิคที่นักศึกษาได้ จะสามารถวัดผลการเรียนรู้ได้เมื่อนักศึกษาไปฝึกภาคปฏิบัติ

          ในรอบปีที่ผ่านมา อาจารย์ปัณณพัฒน์ได้เข้าร่วมสัมมนากับมูลนิธิเพื่อนหญิง เรื่องการละเมิดทางเพศ อาจารย์ได้ความรู้เพิ่มเติมเรื่องความรุนแรงในครอบครัว เอามาปรับปรุงการเรียนการสอนด้านข้อมูลสถิติที่เป็นปัจจุบันเรื่องปัญหาความรุนแรงในครอบครัว  นำมาบูรณาการเข้ากับวิชา SW 3053  ความรุนแรงในครอบครัว

อาจารย์นุชนาฎ  ยูฮันเงาะ 
          ในรอบปีที่ผ่านมา ได้ไปศึกษาดูงานที่เมืองฮ่องกง และอบรมชาเทียร  ได้พัฒนาการเรียนรู้ในภาพกว้างในสถานการณ์จากเมืองฮ่องกง ได้ซึมซับบรรยากาศทางวิชาการ  ส่วนการอบรมชาเทียร์ ซึ่งเป็นเทคนิคการบำบัดสุขภาพจิต ได้นำองค์ความรู้มาบูรณาการในวิชา SW 3433  สุขภาพจิต ไม่ได้นำไปบูรณาการในวิชา SW 2263  การให้บริการปรึกษาในงานสังคมสงเคราะห์ เพราะเป็นวิชาการให้คำปรึกษาเบื้องต้น

          การเรียนรู้ประเด็นต่างๆในรอบปี ทำให้ตระหนักว่าผู้สอนและนักสังคมสงเคราะห์ทุกคนควรมีความรู้เรื่องจิตเวช  นิติจิตเวช พระราชบัญญัติสุขภาพ พระราชบัญญัติผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว

อาจารย์ ดร. ภุชงค์  เสนานุช
          ได้นำความรู้และประสบการณ์ที่ได้จากการไปดูงาน ณ เมืองฮ่องกงในเรื่องการดูแลผู้สูงอายุ  ในรายวิชา SW  3083  วิทยาการการผู้สูงอายุ และการไปศึกษาดูงานในครั้งนี้ มีแนวคิดว่า คณะควรมีการพัฒนาบุคลากรอย่างต่อเนื่อง เพราะเราต้องคำนึงมาตรฐานวิชาชีพ สภาวิชาชีพ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์กรรณิกา  ขวัญอารีย์
          ในรอบปีที่ผ่านมาได้เข้าร่วมประชุมในประเด็นเรื่องการตกเป็นเหยื่อการค้ามนุษย์  การให้บริการสังคมสงเคราะห์ในสถานสงเคราะห์ นอกสถานสงเคราะห์ (home care)   การทำมาตรฐานเด็ก สตรี ผู้สูงอายุ  การจัดการองค์กร  และมาตรฐานนักสังคมสงเคราะห์  

ผู้เข้าร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประกอบด้วย

1.อาจารย์นวลใย  วัฒนกูล
2.ผู้ช่วยศาสตราจารย์โสภา  อ่อนโอภาส
3.อาจารย์ปัณณพัฒน์  วงศ์ประเสริฐสุข
4.อาจารย์ ดร. ภุชงค์  เสนานุช
5.ผู้ช่วยศาสตราจารย์กรรณิการ  ขัวญอารีย์
6.อาจารย์นุชนาฎ  ยูฮันเงาะ